ਲੇਖ

ਰਾਸ਼ਟਰ ਗਾਣ ‘ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲਾ

ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਭਾਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ,  ਜੋ ਗੁਰੂਦੇਵ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ  ਦੇ ਲਿਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਧੁਨ ‘ਚੋਂ ਨਾ ਗੁਜਰਿਆ ਹੋਵੇ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਪਿਛਲੇ 66 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ1911 ਵਿੱਚ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਲਮ ‘ਚੋਂ ਨਿੱਕਲੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ 24 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਣ ਮਰਿਆਦਾ  ,  ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਏਕਤਾ ਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
30 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ   ਕਿ ਸਾਰੇ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਅਤੇ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਚੱਲਿਆ ਕਰੇਗਾ  ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਨ ਚੱਲਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ  ਦੇ ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ   ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਚੱਲਣ ਮੌਕੇ ਇੰਟਰੀ ਅਤੇ ਐਕਜ਼ਿਟ ਗੇਟ ਬੰਦ ਰਹਿਣਗੇ ,  ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਖੁੱਲਣਗੇ
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਵਸਤਾਂ ਜਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ  ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ,  ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ   ਕੋਰਟ  ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਵੈਰਾਇਟੀ ਸੌਂਗ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ
ਖ਼ਬਰਾਂ ‘ਚ ਅਕਸਰ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ  ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 31ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਮ ਨਾਈਕ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਨੂੰ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਹੀ ਰੁਕਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਦਰਅਸਲ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ  ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਮ ਨਾਈਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਨੇ  ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਜੈਅੰਤੀ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਵਾਉਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਰੋਕੋ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ  ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਰੁਕਵਾ ਦਿੱਤਾ ,  ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਰਾਜਪਾਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ  ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਸਹੁੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੁਕਵਾ ਸਕਦੇ ਸਨ
ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਦਾ ਹੁਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਮਾਨ ਨਾ  ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ  ਨੇ 30 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਨ ਸ਼ੁਰੂ  ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ  ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ  ਦੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਗਮ ਖਤਮ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਫਾਰੁਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ  ਸਨ ਇਸ ਵਿਵਾਦ  ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਫਾਰੁਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਪਈ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਚੱਲਣ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ  ਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਜਾਹਿਰ ਕੀਤਾ  ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਥਿਏਟਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ
ਉਦੋਂ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਚੱਲਣ ਮੌਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੂਪ ‘ਚ  ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?  ਪ੍ਰਿਵੈਂਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਨਰ ਐਕਟ,1971 ਸਿਰਫ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਵਿੱਚ ਅੜਿੱਕੇ ਲਾਉਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ   ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਦੇ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਵਜਾਉਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੈਠੇ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ 5 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ-‘ਜਦੋਂ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਗਾਇਆ ਜਾਂ ਵਜਾਇਆ ਜਾਵੇ,ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ”
30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਚੱਲਣ ਮੌਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਵਿਆਂਗਾਂ (ਅਪਾਹਿਜਾਂ) ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਪਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਨ 1987 ਵਿੱਚ ਬਿਜੋਏ ਐਮਾਨੁਏਲ ਬਨਾਮ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ ਸਨਮਾਨਪੂਰਵਕ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਗਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ   ਦਰਅਸਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਨਾਂ ਗਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ , ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਗਾਏ ਜਾਣ ਮੌਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਗਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ   ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਅੰਦਰ ਦੋਬਾਰਾ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ
ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸੰਸਕਰਣ ਹੁਣ ਤੱਕ 52 ਸੈਕੰਡ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਕੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ 20 ਸੈਕੰਡ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ   ਪਰੰਤੂ 30 ਨਵੰਬਰ 2016 ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ  ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼  ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 20 ਸੈਕੰਡ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸੰਸਕਰਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ‘ਚ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਵਜਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲਮ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ , ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਮਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸੰਭਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ
1975 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਮਾਂ  ਦੇ ਅੰਤ  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨ੍ਹੂੰ ਬਣਦਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਨਮਾਨ ਨਾ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮਾਂ  ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ  ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਰਲ  ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ   ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਪਰੰਤੂ 30 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ  ਦੇ ਆਦੇਸ਼  ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸਮੁੱਚੇ  ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਤੇ ਮਲਟੀਫ਼ਲੈਕਸ ਅੰਦਰ ਫਿਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਵਜਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ 10 ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਲਾਗੂ  ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ
ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਸਬੰਧੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਦੇਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਣਹੋਂਦ ਸੀ ,  ਜਿਸਨੂੰ 30 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ  ਬਾਰੇ  ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ  ਦੇ ਮੂਲ ਕਰਤਵਾਂ  ਮੁਤਾਬਕ ਧਾਰਾ 51-ਅ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀ  ਦਾ ਇਹ ਕਰਤੱਵ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਗਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਦਾ ਸਨਮਾਣ  ਕਰੇ  ਸਾਡਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਮੂਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ( ਧਾਰਾ- 12ਤੋਂ 35 ਤੱਕ )  ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਦਾ ਹੈ  ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਮੌਲਿਕ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਆਸ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ   ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ  ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਰਹਿਣ ,  ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮੂਲ ਕਰਤੱਵਾਂ  ਦੇ ਨਿਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕ ਰਹਿਣ    ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਬੁੱਧਵਾਰ , 30 ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ
ਰਾਹੁਲ ਲਾਲ

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਬਰਾਂ

To Top